Η αλήθεια και οι μύθοι

Του Ηλια Μαγκλινη

Το αριστουργηματικό μυθιστόρημα «Το Εμβατήριο Ραντέτσκι» του Γιόζεφ Ροτ ξεκινάει με ένα πολεμικό επεισόδιο: στη μάχη του Σολφερίνο (1859) ένας ταπεινής καταγωγής ανθυπολοχαγός σώζει τον Κάιζερ με κίνδυνο της ζωής του. Τραυματίζεται, παρασημοφορείται, προάγεται επ’ ανδραγαθία, παίρνει και τίτλο ευγενείας.

Οταν μετά από χρόνια ο λοχαγός (πλέον) Γιόζεφ Τρότα φον Σιλπόγιε παίρνει το αναγνωστικό του μικρού του γιου για να διαβάσει την ιστορία της ανδραγαθίας του μένει άναυδος: εκεί αναφέρεται ότι ο Κάιζερ αντιμετώπιζε μόνος του πολλούς εχθρούς (ψέμα: βρισκόταν στα μετόπισθεν και παρατηρούσε τον εχθρό με το κιάλι) και ότι έσπευσε με το άλογό του ο φον Τρότα, ο οποίος με το ξίφος του κατέσφαξε τους Ιταλούς στρατιώτες (ψέμα: ο Τρότα απλώς αντιλήφθηκε ότι κάποιος ελεύθερος σκοπευτής θα έβαζε στο σημάδι τον Κάιζερ, έπεσε πάνω του και δέχθηκε τη σφαίρα που προοριζόταν για τον αυτοκράτορα. Γενναία πράξη, το δίχως άλλο, αλλά ούτε άλογα ούτε εχθροί ούτε μάχη σώμα με σώμα). Ο φον Τρότα γίνεται έξαλλος. Υποβάλλει προς τις αρμόδιες υπηρεσίες διαμαρτυρίες και αιτήσεις να απαλειφθεί το ψευδές ανάγνωσμα.

Το ψεύδεσθαι στις διεθνείς σχέσεις

Του Τάσου Τζιωνή

Το ψεύδεσθαι είναι η προς εξαπάτηση μετάδοση πληροφοριών. Η εξαπάτηση, δυστυχώς, αποτελεί ακόμα μέθοδο στη διεξαγωγή των κρατικών υποθέσεων, και το ψεύδεσθαι εργαλείο της. Ο μετερχόμενος το ψεύδος, το πράττει προς εξυπηρέτηση συμφέροντος, του ιδίου ή της χώρας του· συνηθέστερα και των δύο. Ο ψευδόμενος είναι πεπεισμένος ότι η κατ’ αυτόν ιερότητα του σκοπού, δηλαδή το συμφέρον, εξαγνίζει το μέσο, δηλαδή το ψεύδος. Γι’ αυτό, έστω και αν είναι ηθικά επιλήψιμο, το ψεύδεσθαι δεν καταφρονείται από τους ηγέτες. Για τούτο και το μετέρχονται κατά τη διεξαγωγή των κρατικών υποθέσεων, εσωτερικών και εξωτερικών.